Thema 2017: Robotica

mét schrijfexperiment met Ronald Giphart >


Robotica
 is nadrukkelijk een thema dat overal in de maatschappij speelt. Niet alleen technische bedrijven, maar ook zorginstellingen, onderwijs instellingen, landbouw, culturele instellingen en zelfs de lokale middenstand hebben er mee te maken. De robots waren al een eeuw geleden voorspeld, maar ze komen er nu echt in grote getale. Binnen een paar jaar zijn zelfrijdende auto’s, bezorgdrones en machines met kunstmatige intelligentie de normaalste zaak van de wereld. En dat terwijl robots in fabrieken en bedrijfsterreinen natuurlijk al tientallen jaren bestaan. Tegenwoordig worden krantenartikelen al door bots geschreven. Waar eindigt dit? In een zonnige toekomst of is dit juist het begin van het einde van de mens? Wat staat ons de komende jaren te wachten?

Praat mee over robotica in de bibliotheek!

De bibliotheek  is de plaats voor ontmoeting en debat over maatschappelijke thema’s en bespreekt ‘robotica’ in november. Aan de hand van de zes onderstaande stellingen kan gedebatteerd worden over de rol die wij robots in ons leven willen geven. Zijn we bereid robots toe te laten in onze ziekenhuizen, scholen, kunstwereld, verzorgingstehuizen en onze harten?

Discussieer mee en krijg een boek van je bieb.

1. Ik laat me liever opereren door een robot
Geen auto, televisie of iPhone wordt nog zonder behulp van robots gemaakt. En heus niet alleen omdat ze goedkoper zijn dan arbeidskrachten. Vooral omdat ze perfect werk afleveren. Tot op de duizendste millimeter nauwkeurige perfectie. Die perfectie kun je prima gebruiken bij een operatie. Beter dan de trillende handen van een chirurg. Alleen… een mens is geen auto of iPhone. Wat als er iets onverwachts gebeurt? Als er bij het maken van een auto iets mis gaat is het geen ramp. Maar bij een mens kan het meteen dodelijk zijn. Dus?

2. Kun je verliefd worden op een robot?
Nee, natuurlijk niet. Je wordt toch ook niet verliefd op een pedaalemmer of wasmachine? Verliefdheid heeft te maken met gevoel en dat ontbreekt bij een robot. Je kunt een prachtige op de perfecte mens lijkende robot maken, maar die zal nooit écht begrijpen wat er in je om gaat. Aan de andere kant worden mensen ook verliefd op filmsterren die ze nog nooit hebben gezien. Ze hebben die sterren alleen nog maar op het platte vlak van een bioscoopscherm of televisie gezien. Dan is zo’n driedimensionale robot die je zelfs kunt aanraken een stuk echter…

3. Robots kunnen prima kunst maken
Mocht je denken dat deze stelling voor de toekomst geldt: al een halve eeuw geleden schreef een computer muziek die nauwelijks van die van Bach te onderscheiden was. En vandaag de dag wordt er van alles door computers gemaakt door middel van kunstmatige intelligentie. Van schilderijen tot muziek. Niet van echt te onderscheiden. Tenminste, voor de mensen die er geen verstand van hebben. Kenners weten wel beter. Je kunt dus je vraagtekens zetten bij de kwaliteit van deze computerkunstwerken. Voor kunst heb je gevoel nodig. Wijsheid. Levenservaring. Een ziel. Kunst moet je raken. En dat kan een computer niet. Of wel?

4. Niet kinderen, robots hebben de toekomst
Tegen de tijd dat jij oud bent zijn er enorm veel oudere mensen en veel minder werkende mensen. Een heel klein deel van de werkende bevolking moet dus ál het werk doen voor de rest. Dat is geen prettige gedachte. En dan kun je de hulp van de robots echt wel goed gebruiken. Die kunnen tegen die tijd veel meer dan een mens. Robots worden in ons dagelijks leven net zo onmisbaar als computers nu zijn. Maar die computers bepalen toch niet alles? Ze maken best een belangrijk deel uit van ons leven. Maar toch niet meer dan dat? En voor robots zal dat toch niet anders zijn?

5. Robots moeten loonbelasting betalen 
De wereld wordt er een stuk mooier op als robots loonbelasting betalen voor het werk dat ze van menselijke arbeiders afpakken. Werkgevers zullen dan eerder voor menselijke arbeiders kiezen en als er tóch meer werkloosheid ontstaat, dan is er een extra potje waaruit je een inkomen voor de werklozen kunt garanderen. Bovendien: ze doen toch hetzelfde werk? Dan moet je ze ook gelijk belasten. Hoewel: tractors, treinen, zaagmachines en computers doen ook het werk dat wij vroeger deden. Die ga je toch ook niet belasten? Dan is het einde helemaal zoek. Waar leg je de grens?

6. Het is goed dat een robot op oma past, dan is ze niet alleen
In Japan gebeurt het al. Het is vreselijk om te zien: bejaarden die hun heil zoeken bij een stuk techniek in de vorm van een robotknuffel. Hoe diep kun je als maatschappij zinken? Wie zou zo zelf willen eindigen? Maar aan de andere kant: de ouderen zelf zijn er blij mee. De robotknuffels zijn een groot succes. Moeten we ze die robots dan weer afnemen omdat wij vinden dat het niet menselijk genoeg is? Dan hebben ze helemaal niets. Als er geen familie is die ze kan bezoeken is zo’n robot toch nog altijd beter dan niets?

Filmpjes

Ook Bekende Nederlanders praten mee over robotica. Kort voor de campagne vind je hier en op social media filmpjes met:

  • Adriaan van Dis
  • Diana Matroos
  • Irene Moors
  • André Manuel
  • Ruud de Wild

zij gingen in gesprek met robot Bibi over bovengenoemde stellingen.

Experiment: Giphart en robot schrijven verhaal

Speciaal voor Nederland Leest 2017 ging Ronald Giphart in samenwerking met het Meertens Instituut een groot experiment aan: kun je met een robot een literair verhaal schrijven? Het resultaat van dit schrijfexperiment tref je als tiende verhaal aan in je editie van ‘Ik, robot‘, het boek van je bieb dat je in november in de (deelnemende) bibliotheek kunt ophalen.

Lees alles over het experiment op deze pagina >